Wojna koreańska

Wojna koreańska – konflikt zbrojny na Półwyspie Koreańskim, który trwał od 25 czerwca 1950 r. do 27 lipca 1953 r. Był elementem szerszego sporu między blokiem zachodnim a wschodnim w okresie zimnej wojny. Konflikt zakończył się rozejmem, pozostawiając granicę demarkacyjną wzdłuż 38‑stopniowej równoleżnicy.

Geneza

Po zakończeniu II wojny światowej Półwysep Koreański został podzielony na dwie strefy okupacyjne: radziecką na północy oraz amerykańską na południu. W 1948 r. w obu częściach powstały odrębne państwa – Korea Północna (oficjalnie Koreańska Republika Ludowo‑Demokratyczna) pod przywództwem Kim Il-sunga oraz Korea Południowa (oficjalnie Republika Korei) pod rządami Syngmana Rhee. Obie strony rościły sobie prawo do całego terytorium, co doprowadziło do napięć granicznych i sporów politycznych.

Przebieg konfliktu

1. Etap – ofensywa północnokoreańska (1950‑1950)

25 czerwca 1950 r. Korea Północna rozpoczęła zaskakujący atak na południe, przekraczając 38‑stopniową równoleżnik. Początkowo siły południowokoreańskie zostały poważnie osłabione, a trojmiasto w Pusan stało się ostatnim bastionem rządu Rhee.

2. Etap – interwencja ONZ (1950‑1951)

Na wniosek Korei Południowej Rada Bezpieczeństwa ONZ przyjęła rezolucję wzywającą do „odpowiedzialnej pomocy” i utworzyła siły zbrojne pod sztandarem ONZ. Najważniejszym dowódcą wojskowym był generał Douglas MacArthur. W lipcu 1950 r. przeprowadzono operację „Inchon”, po której siły ONZ zajęły Seul i przeprowadziły kontrofensywę, wypierając wojska północnokoreańskie na półwysep chiński.

3. Etap – interwencja Chin (1950‑1951)

W listopadzie 1950 r. Chińska Republika Ludowa wprowadziła znaczne siły pod dowództwem Peng Dehuai. Chińska interwencja zatrzymała postępy ONZ i doprowadziła do powrotu frontu wzdłuż 38‑stopniowej równoleżnicy.

4. Etap – wojna pozycyjna i rozejm (1951‑1953)

Od wiosny 1951 r. konflikt przekształcił się w długotrwałą wojnę pozycyjną, charakterystyczną dla frontu z licznymi okopami, bunkrami i działaniami artyleryjskimi. Rozmowy pokojowe podjęto w Panamskim mieście Panama City i w armii Genewie, które zakończyły się podpisaniem rozejmu 27 lipca 1953 r.

Strony konfliktu

Korea Północna – wspierana przez ZSRR i Chiny.
Korea Południowa – wspierana przez Stany Zjednoczone, Wielką Brytanię, Australię, Kanadę i inne państwa członkowskie ONZ.
ONZ – działająca pod przywództwem USA, ale formalnie mandat międzynarodowy.
Chiny – pod dowództwem Ludowego Wojska Chińskiego.
ZSRR – zapewniał wsparcie logistyczne i techniczne.

Skutki i następstwa

Wojna koreańska przyniosła ogromne straty ludzkie – szacuje się, że zginęło od 2,5 do 3 milionów żołnierzy i od 1 do 2 milionów cywilów. Konflikt utrwalił podział Półwyspu Koreańskiego, a wzdłuż 38‑stopniowej równoleżnicy powstała Strefa Zabezpieczenia (DMZ), która do dziś jest jedną z najbardziej zmilitaryzowanych granic na świecie.

Wojna przyczyniła się do dalszej eskalacji zimnej wojny, umocniła amerykańską „politykę powstrzymywania” i spowodowała zwiększenie wydatków wojskowych w obu blokach. Dla Korei Północnej konflikt stał się fundamentem legitymizacji reżimu totalitarnego, a w Korei Południowej – motorem rozwoju gospodarczego i politycznego.

Porozumienie rozejmowe

Porozumienie z Panamy (znane jako Traktat Panamski) zostało podpisane 27 lipca 1953 r. i ustanowiło Strefę Zabezpieczenia. Formalny traktat pokojowy nigdy nie został podpisany, co technicznie pozostawia oba państwa w stanie formalnego stanu wojny.

Dziedzictwo kulturowe i pamięć

Wojna koreańska wkroczyła do świadomości społecznej jako temat licznych powieści, filmów i dzieł sztuki, m.in. Pożegnanie z bronią (film Klaus Kinskiego) oraz Forty-seven Years on the Front. W obu Koreach istnieją liczne muzea upamiętniające ofiary i heroizm żołnierzy.